(1)మరీచి కొడుకు కశ్యప ప్రజాపతి. బ్రహ్మదేవుడి కుడి చేతి బొటన వేలి నుండి దక్షుడు అనే పురుషుడు, ఎడమచేతి బొటన వేలి నుండి ధరణి అనే స్త్రీ జన్మించారు. వారు ఇరువురికి వెయ్యి మంది మహా రుషులు జన్మించారు. (2)బ్రహ్మ మానస పుత్రులలో రెండవ వాడైన అంగిరుసున కు, ఉతధ్యుడు, బృహస్పతి, సంవర్తుడు అనే కొడుకులు పుట్టారు. బృహస్పతి దేవతలకు గురువు ఐనాడు. (3).అత్రి అనే మానసపుత్రునికి అనేక మంది మహా మునులు జన్మించారు.(4) పులస్త్యుడు అనే బ్రహ్మ మానసపుత్రునకు, రాక్షసులు జన్మించారు. (5)పులహుడు అనే మానస పుత్రునకు, కిన్నరలు, కింపురుషులు జన్మించారు.(6)క్రతువు అనే మాన సపుత్రునకు పక్షి జాతి పుట్టింది.

అరణ్యపర్వ - అధ్యాయ 264

॥ శ్రీః ॥
3.264. అధ్యాయః 264
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Topics
దుర్వాససా దుర్యోధనప్రార్థనాసఫలీకరణాయాకాలే పాండవాన్ప్రత్యన్నయాచనం ॥ 1 ॥ తథా యుధిష్ఠిరానుమత్యా శిష్యాయుతేన సహ స్నానాయ నదీంప్రతి గమనం ॥ 2 ॥ అత్రాంతరే ద్రౌపదీప్రార్థనయా శ్రీకృష్ణేన తత్సమీపాగమనం ॥ 3 ॥ తథా నివేదితదుర్వాసోవృత్తాంతేన తేన స్వీయక్షున్నివృత్తయే ద్రౌపదీప్రత్యన్నయాచనం ॥ 4 ॥ తయాఽన్నస్య శేషాభావే నివేదితేఽన్నస్యాలీమానాయ్య తత్కంఠలగ్నశాకపులాకభక్షణఏన సశిప్యస్య దుర్వాససస్తృప్తిజననం ॥ 5 ॥ తతో భోజనాయ భీమేనాహ్వానే లజితస్య దుర్వాససో భర్యాచ్ఛిష్యైః సహ పలాయనం ॥ 6 ॥
Mahabharata - Vana Parva - Chapter Text

వైశంపాయన ఉవాచ। 3-264-0x(2648)(26090)
తతః కదాచిద్దుర్వాసాః సుఖాసీనాంస్తు పాండవాన్।
భుక్త్వా చావస్థితాం కృష్ణాం జ్ఞాత్వా తస్మిన్వనే మునిః।
అభ్యాగచ్ఛత్పరివృతః శిష్యైరయుతసంమితైః ॥ 3-264-1(26091)
దృష్ట్వా యాంతం తమతిథిం స చ రాజా యుధిష్ఠిరః।
జగామాభిముఖః శ్రీమాన్సహ భ్రాతృభిరచ్యుతః ॥ 3-264-2(26092)
తస్మై బద్ధ్వాంజలిం సంయగుపవేశ్య వరాసనే।
విధివత్పూజయిత్వా తమాతిథ్యన న్యమంత్రయత్।
ఆహ్నికం భగవన్కృత్వా శీఘ్రమేహీతి చాబ్రవీత్ ॥ 3-264-3(26093)
జగామ చ మునిః సోపి స్నాతుం శిష్యైః సహానఘః।
భోజయేత్సహశిష్యం మాం కథమిత్యవిచింతయన్ ॥ 3-264-4(26094)
న్యమజ్జత్సలిలే చాపి మునిసంఘః సమాహితః ॥ 3-264-5(26095)
ఏతస్మిన్నంతరే రాజంద్రౌపదీ యోపితాం వరా।
చింతామవాప పరమామన్నహేతోః పతివ్రతా ॥ 3-264-6(26096)
సా చింతయంతీ చ యదా నాన్నహేతుమవిందత।
మనసా చింతయామాస కృష్ణం కంసనిషూదనం ॥ 3-264-7(26097)
కృష్ణకృష్ణ మహాబాహో దేవకీనందనావ్యయ।
వాసుదేవ జగన్నాథ ప్రణతార్తివినాశన ॥ 3-264-8(26098)
విశ్వాత్మన్విశ్వజనక విశ్వహర్తః ప్రభోఽవ్యయ।
ప్రపన్నపాల గోపాల ప్రజాపాల పరాత్పర।
ఆకూతీనాం చ చిత్తీనాం ప్రవర్తక నతాఽస్మి తే ॥ 3-264-9(26099)
వరేణ్య వరదానంత అగతీనాం గతిప్రద।
పురాణపురుష ప్రాణమనోవృత్త్యాద్యగోచర ॥ 3-264-10(26100)
సర్వాధ్యక్ష పరాధ్యక్ష త్వామహం శరణం గతా।
పాహి మాం కృపయా దేవ శరణాగతవత్సల ॥ 3-264-11(26101)
నీలోత్పలదలశ్యామ పద్మగర్భారుణేక్షణ।
పీతాంబరపరీధాన లసత్కౌస్తుభభూషణ ॥ 3-264-12(26102)
త్వమాదిరంతో భూతానాం త్వమేవ చ పరాయణం।
పరాత్పరతరం జ్యోతిర్విశ్వాత్మా సర్వతోముఖః ॥ 3-264-13(26103)
త్వామేవాహుః పరం బీజం నిధానం సర్వసంపదాం।
త్వయా నాథేన దేవేశ సర్వాపద్ంయో భయం న హి ॥ 3-264-14(26104)
దుఃశాసనాదహం పూర్వం సభాయాం మోచితా యథా।
తథైవ సంకటాదస్మాన్మాముద్ధర్తుమిహార్హసి ॥ 3-264-15(26105)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-264-16x(2649)
ఏవం స్తుతస్తదా దేవః కృష్ణయా భక్తవత్సలః।
ద్రౌపద్యాః సంకటం జ్ఞాత్వా దేవదేవో జగత్పతిః ॥ 3-264-16(26106)
పార్స్వస్థాం శయనే త్యక్త్వా రుక్మిణీం కేశవః ప్రభుః।
తత్రాజగామ త్వరితో హ్యచింత్యగతిరీశ్వరః ॥ 3-264-17(26107)
తతస్తం ద్రౌపదీ దృష్ట్వాప్రణంయ పరయా ముదా।
అబ్రవీద్వాసుదేవాయ మునేరాగమనాదికం ॥ 3-264-18(26108)
తతస్తామబ్రవీత్కృష్ణః క్షుధితోస్మి భృశాతురః।
శీఘ్రం భోజయ మాం కృష్ణే పశ్చాత్సర్వం కరిష్యసి ॥ 3-264-19(26109)
నిశంయ తద్వచః కృష్ణా లజ్జితా వాక్యమబ్రవీత్।
స్థాల్యాం భాస్కరదత్తాయామన్నం మద్భోజనావధి ॥ 3-264-20(26110)
భుక్తవత్యస్ంయహం దేవ తస్మాదన్నం న విద్యతే।
తతః ప్రోవాచ భగవాన్కృష్ణాం కమలలోచనః ॥ 3-264-21(26111)
కృష్ణే న నర్మకాలోఽయం క్షుచ్ఛ్రమేణాతురే మయి।
శీఘ్రం గచ్ఛ మమ స్థాలీమానయిత్వా ప్రదర్శయ ॥ 3-264-22(26112)
ఇతి నిర్బంధతః స్థాలీమానాయ్య స యదూద్వహః।
స్థాల్యాః కంఠేఽథ సంలగ్నం శాకాన్నం వీక్ష్యకేశవః ॥ 3-264-23(26113)
ఉపయుజ్యాబ్రవీదేనామనేన హరిరీశ్వరః।
విశ్వాత్మా ప్రీయతాం దేవస్తుష్టశ్చాస్త్వితి యజ్ఞభూక్ ॥ 3-264-24(26114)
ఆకారయ మునీఞ్శీఘ్రం భోజనాయేతి చాబ్రవీత్।
భీమసేనం మహాబాహుః కృష్ణః క్లేశవినాశనః ॥ 3-264-25(26115)
తతో జగామ త్వరితో భీమసేనో మహాయశాః।
ఆకారితుం తు తాన్సర్వాన్భోజనార్థం నృపోత్తమ।
స్నాతుం గతాందేవనద్యాం దుర్వాసఃప్రభృతీన్మునీన్ ॥ 3-264-26(26116)
తే చావతీర్ణాః సలిలే కృతవంతోఽఘమర్షణం।
దృష్ట్వోద్గారాన్సాన్నరసాంస్తృప్త్యా పరమయా యుతాః।
ఉత్తీర్య సలిలాత్తస్మాద్దృష్టవంతః పరస్పరం ॥ 3-264-27(26117)
దుర్వాససమభిప్రేక్ష్యతే సర్వే మునయోఽబ్రువన్।
రాజ్ఞా హికారయిత్వాఽన్నం వయం స్నాతుం సమాగతాః ॥ 3-264-28(26118)
ఆకంఠతృప్తా విప్రర్షే కింస్విద్భుంజామహే వయం।
వృథా పాకః కృతోస్మాభిస్తత్ర కిం కరవామహే ॥ 3-264-29(26119)
దుర్వాసా ఉవాచ। 3-264-30x(2650)
వృథా పాకేన రాజర్షేరపరాధః కృతో మహాన్।
మాఽస్మానధాక్షుర్దృష్ట్వైవ పాండవాః క్రూరచక్షుషా ॥ 3-264-30(26120)
స్మృత్వాఽనుభావం రాజర్షేరంబరీషస్య ధీమతః।
బిభేమి సుతరాం విప్రా హరిపాదాశ్రయాజ్జనాత్ ॥ 3-264-31(26121)
పాండవాశ్చ మహాత్మానః సర్వే ధర్మపరాయణాః।
శూరాశ్చకృతవిద్యాశ్చ వ్రతినస్తపసి స్థితాః ॥ 3-264-32(26122)
సదాచారరతా నిత్యం వాసుదేవపరాయణాః।
క్రుద్ధాస్తే నిర్దహేయుర్వై తూలరాశిమివానలః।
తత ఏతానపృష్ట్వైవ శిష్యాః శీఘ్రం పలాయత ॥ 3-264-33(26123)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-264-34x(2651)
ఇత్యుక్తాస్తే ద్విజాః సర్వే మునినా గురుణా తదా।
పాండవేభ్యో భృశం భీతా దుద్రువుస్తే దిశో దశ ॥ 3-264-34(26124)
భీమసేనో దేవనద్యామపశ్యన్మునిసత్తమాన్।
తీర్థే ష్వితస్తతస్తస్యా విచచార గవేషయన్ ॥ 3-264-35(26125)
తత్రస్థేభ్యస్తాపసేభ్యః శ్రుత్వా తాశ్చైవ విద్రుతాన్।
యుధిష్ఠిరమథాభ్యేత్య తం వృత్తాంతం న్యవేదయత్ ॥ 3-264-36(26126)
తతస్తే పాండవాః సర్వే ప్ర్యాగమనకాంక్షిణః।
ప్రతీక్షనతః కియత్కాలం జితాత్మానోఽవతస్థిరే ॥ 3-264-37(26127)
నిశీథేఽభ్యేత్య చాకస్మాదస్మాన్స చ్ఛలయిష్యతి।
కథం చ నిస్తరేమాస్మాత్కృచ్ఛ్రాద్దైవోపసాదితాత్ ॥ 3-264-38(26128)
ఇతి చింతాపరాందృష్ట్వా నిఃశ్వసంతో ముహుర్ముహుః।
ఉవాచ వచనం శ్రీమాన్కృష్ణః ప్రత్యక్షతాం గతః ॥ 3-264-39(26129)
భవతామాపదం జ్ఞాత్వా ఋషేః పరమకోపనాత్।
ద్రౌపద్యా చింతితః పార్థా అహం సత్వరమాగతః ॥ 3-264-40(26130)
న భయం విద్యతేతస్మాదృషేర్దుర్వాససోఽల్పకం।
తేజసా భవతాం భీతః పూర్వమేవ పలాయితః ॥ 3-264-41(26131)
ధర్మనిత్యాస్తు యే కేచిన్న తే సీదంతి కర్హిచిత్।
ఆపృచ్ఛే వో గమిష్యామి నియతం భద్రమస్తు వః ॥ 3-264-42(26132)
వైశంపాయన ఉవాచ। 3-264-43x(2652)
శ్రుత్వేరితం కేశవస్య బభూవుః స్వస్థామానసాః।
ద్రౌపద్యా సహితాః పార్థాస్తమూచుర్విగతజ్వరాః ॥ 3-264-43(26133)
త్వయా నాథేన గోవింద దుస్తరామాపదం విభో।
తీర్ణాః ప్లవమివాసాద్య మజ్జమానా మహార్ణవే ॥ 3-264-44(26134)
స్వస్తి సాధయ భద్రం తే ఇత్యాజ్ఞాతో యయౌ పురీం ॥ 3-264-45(26135)
పాండవాశ్చ మహాభాగ ద్రౌపద్యా సహితాః ప్రభో।
ఊషుః ప్రహృష్టమనసో విహరంతో వనాద్వనం।
ఇతి తేఽభిహితం రాజన్యత్పృష్టోఽహమిహ త్వయా ॥ 3-264-46(26136)
ఏవంవిధాన్యలీకాని ధార్తరాష్ట్రైర్దురాత్మభిః।
పాండవేషు వనస్థేషు ప్రయుక్తాని వృథాఽభవన్ ॥ 3-264-47(26137)

ఇతి శ్రీమన్మహాభారతే అరణ్యపర్వణి ద్రౌపదీహరణపర్వణి చతుఃషష్ట్యధికద్విశతతమోఽధ్యాయః ॥ 264 ॥

Mahabharata - Vana Parva - Chapter Footnotes
3-264-6 ఏతస్మిన్నంతరే కాలే ॥
3-264-9 ఆకూతీనాం చిత్తీనాం చేతి చేతోవృత్తివిశేషాణాం ॥
3-264-25 సహదేవ మహాబాహురితి ఝ. పాఠః ॥
3-264-26 సహదేవో మహాయశా ఇతి ఝ. పాఠః ॥
3-264-35 సహదేవో దేవనద్యామితి ఝ. పాఠః ॥
3-264-47 అలీకాన్యహితాని ॥

www.sanatanadharm.com - play store app (sanatana dharm)

"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India.